Dalam wacana kewangan moden, pembiayaan tanpa faedah sering dianggap sebagai sesuatu yang idealistik dan sukar dilaksanakan. Sistem konvensional bergantung kepada faedah sebagai asas keuntungan. Namun dari perspektif kewangan Islam, persoalan ini bukan sekadar praktikal—ia berkait rapat dengan prinsip keadilan dan keseimbangan ekonomi.
Apa Maksud “Tanpa Faedah”?
Dalam Islam, larangan riba menuntut supaya keuntungan tidak diperoleh tanpa risiko. Ini membawa kepada beberapa prinsip utama:
- Tiada pulangan tetap tanpa risiko
- Keuntungan mesti datang daripada aktiviti ekonomi sebenar
- Perkongsian risiko antara pembiaya dan usahawan
Ini bermakna “tanpa faedah” bukan bermaksud “tanpa pulangan langsung”, tetapi pulangan tersebut berdasarkan prestasi, bukan kadar tetap.
Model yang Telah Wujud
Pembiayaan tanpa faedah bukan konsep baharu. Ia telah lama diamalkan melalui:
- Qard Hasan – pinjaman kebajikan tanpa sebarang keuntungan
- Mudharabah & Musyarakah – perkongsian untung rugi
- Murabahah (tanpa elemen riba) – jual beli dengan margin yang jelas
Sebagai contoh:
- Bank seperti Bank Islam (i-Tekad) di Malaysia menawarkan pembiayaan mikro tanpa faedah dan ada yang kadar sangat rendah dan elemen sokongan sosial.
- Di peringkat global, platform seperti Qard Hasan Bank di Iran dan beberapa koperasi Islam di Indonesia menyediakan pembiayaan tanpa faedah kepada komuniti usahawan kecil.
- Model mikro kewangan seperti Grameen-style financing (walaupun bukan Islamik sepenuhnya) menunjukkan kadar bayaran balik melebihi 95%, membuktikan bahawa pembiayaan tanpa tekanan faedah boleh berjaya.
Inovasi: Revenue-Based Financing (RBF)
Pendekatan moden seperti Revenue-Based Financing (RBF) memberi nafas baharu:
- Bayaran balik berdasarkan peratus hasil jualan
- Tiada ansuran tetap yang membebankan
- Selari dengan prinsip “untung dahulu, bayar kemudian”
Kelebihannya:
- ✅ Kurang tekanan aliran tunai kepada usahawan
- ✅ Pembiaya berkongsi risiko sebenar
- ✅ Lebih adil dalam situasi ekonomi tidak menentu
Cabaran Utama
Walaupun berpotensi, terdapat beberapa cabaran:
- Ketelusan data jualan – perlu sistem rekod yang baik
- Tadbir urus – elak manipulasi atau ketidakpatuhan
- Mindset pasaran – ramai masih terbiasa dengan pinjaman konvensional
Realiti atau Mustahil?
Hakikatnya, pembiayaan tanpa faedah telah pun wujud—cuma belum diarusperdanakan. Dengan sokongan teknologi (fintech), data digital, dan institusi seperti koperasi, model ini semakin praktikal untuk dilaksanakan dalam skala besar.
Kesimpulan
Pembiayaan tanpa faedah bukan sekadar idealisme. Ia adalah:
- ✔ Berasaskan prinsip syariah
- ✔ Disokong oleh model yang telah terbukti
- ✔ Diperkukuh oleh inovasi seperti RBF
Persoalan sebenar bukan lagi “boleh atau tidak”, tetapi:
siapa yang berani memimpin pelaksanaannya.
Dalam konteks ini, institusi seperti KOPERTUNAS berpotensi menjadi peneraju—membuktikan bahawa sistem kewangan yang adil, inklusif, dan tanpa faedah bukan sahaja realiti, tetapi masa depan.
Bagi anda peniaga micro, pada 6 May ini kami akan adakan sesi taklimat bersama rakan bank untuk Pembiayaan Tanpa Faedah yang telah ada. Sesi ini akan diadakan online dan percuma jika berminat boleh RSVP di pautan ini
